سود پرک همان سدیم هیدروکسید (NaOH) جامد است: پولکهای سفید و نازکی که در صابونسازی، کاغذ، نساجی، تصفیهٔ آب و پالایش نفت مصرف میشوند. اما این پولکها از کجا میآیند؟ در این مقاله مسیر تولید سود پرک را از آبنمک تا کیسهٔ ۲۵ کیلوگرمی قدمبهقدم مرور میکنیم و میگوییم هنگام خرید، کیفیت آن را با چه شاخصهایی بسنجید.
سود پرک از چه ساخته میشود؟
مادهٔ اولیهٔ سود سوزآور چیزی جز نمک طعام (سدیم کلرید) و آب نیست و انرژی اصلی تولید آن برق است. در فرایندی که «کلر-آلکالی» نام دارد، جریان برق از محلول غلیظ آبنمک عبور میکند و سه محصول همزمان به دست میآید: سود سوزآور، گاز کلر و گاز هیدروژن.
2NaCl + 2H₂O → 2NaOH + Cl₂ + H₂
به همین دلیل سود و کلر همیشه با هم تولید میشوند و قیمت برق سهم بزرگی از بهای تمامشدهٔ سود دارد؛ در فناوری غشایی برای هر تن سود حدود ۲ تا ۲٫۵ مگاواتساعت برق مصرف میشود.
سه فناوری الکترولیز: جیوهای، دیافراگمی و غشایی
در گذشته سود سوزآور در سلولهای جیوهای یا دیافراگمی تولید میشد. سلول جیوهای سود بسیار خالصی میداد، اما خطر آلودگی جیوه داشت و بهویژه پس از کنوانسیون میناماتا کنار گذاشته شد. سلول دیافراگمی هم سودی رقیقتر و همراه با نمک بیشتر تولید میکرد.
امروز فناوری غشایی (Membrane) رایجترین روش است: یک غشای تبادل یونی فقط به یونهای سدیم اجازهٔ عبور میدهد و نتیجه، سودی تمیز با کلرید بسیار کم و مصرف انرژی پایینتر است. این تفاوت در برگهٔ آنالیز هم پیداست؛ استاندارد ملی ایران به شمارهٔ ۳۶۴ برای جیوه سقف ۰٫۲ میلیگرم در کیلوگرم و برای کلرید سقف ۰٫۰۶ درصد تعیین کرده است.

مراحل تولید سود پرک، قدمبهقدم

۱. آمادهسازی آبنمک
نمک در آب حل میشود تا محلولی نزدیک به اشباع، حدود ۳۰۰ گرم در لیتر، به دست آید. کلسیم، منیزیم و سولفات باید تا حد بسیار کم حذف شوند، چون روی غشای سلول رسوب میکنند و عمر آن را کوتاه میکنند.
۲. الکترولیز
در سلول غشایی، کلر در آند و هیدروژن و سود در کاتد تشکیل میشود. سود خروجی از سلول محلولی حدود ۳۲ درصد است.
۳. تبخیر
سود ۳۲ درصد در اواپراتورهای چندمرحلهای تغلیظ میشود تا به سود مایع ۵۰ درصد برسد؛ همان محصولی که با تانکر به مصرفکنندههای بزرگ فروخته میشود.
۴. تغلیظ نهایی و ذوب
برای رسیدن به سود جامد باید تقریباً همهٔ آب باقیمانده گرفته شود. سود ۵۰ درصد در تغلیظکنندههایی که معمولاً با نمک مذاب گرم میشوند تا حدود ۴۰۰ درجهٔ سانتیگراد حرارت میبیند و به سود مذاب ۹۸ تا ۹۹ درصد تبدیل میشود (نقطهٔ ذوب سدیم هیدروکسید خالص حدود ۳۱۸ درجه است). سود در این دما بهشدت خورنده است، برای همین تجهیزات این بخش را از آلیاژ نیکل میسازند تا آهن وارد محصول نشود.
۵. پرکسازی
مذاب روی سطح بیرونی یک درام فولادی گردان ریخته میشود که از داخل با آب خنک میشود. سود روی درام بهصورت لایهای نازک منجمد میشود و تیغهای آن را به شکل پولکهایی با ضخامت حدود یک میلیمتر میتراشد. نام «سود پرک» هم از همین شکل ظاهری آمده است.
۶. کنترل کیفیت و بستهبندی
پرکها باید بیدرنگ بستهبندی شوند، چون سدیم هیدروکسید رطوبت و دیاکسید کربن هوا را جذب میکند: رطوبت باعث کلوخه شدن میشود و دیاکسید کربن بخشی از سود را به سدیم کربنات تبدیل میکند و خلوص را پایین میآورد.
خلوص سود پرک را چطور اندازه میگیرند؟
مهمترین شاخص کیفیت، درصد وزنی NaOH است و سادهترین روش سنجش آن تیتراسیون اسید-باز. روش آنالیزی که در کاتالوگ پرک ماهان شیمی آمده این است:
- مقدار ۴ گرم سود را در ۱۰۰ میلیلیتر آب حل کنید.
- ۲۵ سیسی از محلول را برداشته و داخل ارلن ۲۵۰ سیسی بریزید.
- یک قطره معرف فنولفتالئین اضافه کنید؛ محلول صورتی میشود.
- با اسید کلریدریک ۰٫۱ نرمال تیتر کنید تا رنگ صورتی از بین برود.

ناخالصیها هم جداگانه اندازهگیری و با حدود استاندارد ملی ۳۶۴ مقایسه میشوند. چند شاخص کلیدی سود پرک پرک ماهان شیمی:
| شاخص | حد مجاز استاندارد ۳۶۴ | نتیجهٔ معمول تولید |
|---|---|---|
| سدیم هیدروکسید (NaOH) | حداقل ۹۸٪ | ۹۸٫۵٪ |
| کربنات (Na₂CO₃) | حداکثر ۱٫۰٪ | ۰٫۵٪ |
| کلرید (NaCl) | حداکثر ۰٫۰۶٪ | ۰٫۰۱٪ |
| آهن (Fe) | حداکثر ۳۰ mg/kg | حداکثر ۷ mg/kg |
| جیوه (Hg) | حداکثر ۰٫۲ mg/kg | ناچیز |
جدول کامل آنالیز، شامل سولفات، سیلیس، آلومینیوم، فلزات سنگین و آرسنیک، در صفحهٔ محصول سود پرک آمده است.
بستهبندی: چرا کیسهٔ سهلایه؟
سود پرک پرک ماهان شیمی در کیسههای ۲۵ کیلوگرمی پلیپروپیلن بافته با لاینر پلیاتیلن ضد رطوبت و دوخت دوبل بستهبندی میشود. لاینر داخلی جلوی تماس هوا با محصول را میگیرد و لایهٔ بافته استحکام لازم برای جابهجایی و چیدن روی پالت را فراهم میکند. محصول بهصورت پالتی و در بارگیری کانتینری تا ۲۶ تن هم تحویل میشود.

هنگام خرید سود پرک به چه نکاتی توجه کنیم؟
- ظاهر: پرکها باید سفید، خشک و جدا از هم باشند. کلوخه یا خیسی نشانهٔ جذب رطوبت در انبار یا بستهبندی ناقص است.
- برگهٔ آنالیز (COA): برگهٔ آنالیز همان بچ را بخواهید و درصد NaOH و کربنات را با نیاز فرایندتان مقایسه کنید.
- برچسب: نام تولیدکننده، گرید، وزن و نشان خطر خورندگی باید روی کیسه چاپ شده باشد.
- MSDS: برگهٔ اطلاعات ایمنی را پیش از تحویل بگیرید و در اختیار انباردار و اپراتورها بگذارید.
- سلامت کیسه: کیسهٔ پاره یا دوخت باز هم خلوص را پایین میآورد و هم خطر تماس با پوست دارد.
تولید سود پرک در پرک ماهان شیمی
شرکت پرک ماهان شیمی بندر امام تولید سود پرک را از سال ۱۳۹۰ آغاز کرد و در سال ۱۳۹۴ با توسعهٔ خط تولید به ظرفیت ۴۵ تن در روز رسید. کارخانهٔ شرکت در فاز ۱ شیمیایی بندر ماهشهر قرار دارد و تولید در سه شیفت شبانهروزی انجام میشود. خلوص محصول ۹۸ تا ۹۹ درصد و مطابق استاندارد ملی ۳۶۴ است.
هشدار ایمنی: سود پرک مادهٔ بسیار خورندهای است. هنگام کار با آن دستکش مقاوم، عینک ایمنی و لباس محافظ بپوشید و همیشه سود را به آب اضافه کنید، نه آب را به سود؛ انحلال سود گرمازاست و ممکن است محلول به بیرون بپاشد.
برای دریافت قیمت روز، برگهٔ آنالیز یا هماهنگی ارسال، فرم استعلام قیمت را پر کنید یا با ما تماس بگیرید.




دیدگاهها ۰
واحد فنی معمولاً ظرف یک روز کاری پاسخ میدهد.